Een duurzame sociale leefomgeving

,,De wijze waarop een gebied of ruimte is ingericht, beïnvloedt het welzijn en gedrag van de mensen die er leven. Het is een van de voorwaarden om je prettig te voelen,” zegt Joren van Dijk. Als omgevingspsycholoog bestudeert hij de `interactie’ tussen mensen en hun omgeving.

 ,,Als je iets gaat bouwen, moet je niet alleen kijken naar de belangen van de opdrachtgever, of het financiële rendement. Dan laat je kansen liggen om een aantrekkelijke woonomgeving te creëren. Een bouwproject dat de juiste ruimtelijke kwaliteiten meekrijgt, draagt bij aan de beleving van de toekomstige gebruikers.”

Van Dijk vindt dat je zo veel mogelijk moet proberen aan te sluiten bij de behoeften en het gedrag van mensen. ,,Wat hebben zij nodig? Voelen zij zich veilig in een bepaalde omgeving? Kunnen ze kiezen voor rustige of juist drukke plekken? Is er voldoende privacy? Is  de inrichting wel praktisch? Is er voldoende groen in de buitenruimte? Zijn ze er happy? Dat zijn slechts enkele vragen die je vooraf kunt stellen. Als je weet wat de gebruikers echt willen, als je ze goed kent, dan kom je pas tot een verantwoorde ontwerpkeuze.”

Als inspirerend voorbeeld van een `buurt’ die volgens deze inzichten is aangelegd, noemt Van Dijk zorgcentrum Hogeweyk in Weesp. Er wonen dementerende ouderen. Toch wijkt alles af van een doorsnee verpleeghuis. ,,Er wordt optimaal rekening gehouden met de leefstijl die de bewoners van huis uit gewend waren. Wat hun waarden zijn, wat bij hun past.”

Zo heeft een vrouw die haar leven lang in het deftige Gooi woonde, andere gebruiken en voorkeuren ontwikkeld dan iemand die altijd in het hart van de Jordaan heeft gewoond. In de hofjes van de Hogeweyk, die voor de verschillende doelgroepen zijn ingericht, wordt zo veel mogelijk op die leefstijlen ingespeeld: Goois, stads, ambachtelijk, Indisch, huiselijk, cultureel of christelijk.

Dit zie je terug in de inrichting van de woningen, de service, de begeleiding en de omgangsvormen. ,,Het sluit allemaal zo veel mogelijk aan op de eerdere levensfase van de bewoners,” vertelt de omgevingspsycholoog. Bovendien is het zorgcentrum ingericht als een normale woonwijk. Met veel buitenruimte, winkels, een restaurant, een café, een terrasje. ,,Het is, kortom, een omgeving waar mensen zich vertrouwd en prettig kunnen voelen.”

Met die intentie kijkt Van Dijk ook naar de plannen en ontwerpen die bij Kluer op tafel komen. ,,Voor mij telt uitsluitend het belang van de eindgebruiker. Ik behartig zijn belangen, ben zijn advocaat.’’

Wie woningen ontwerpt, of gaat bouwen, zou zich altijd moeten verdiepen in de `psycho-ruimtelijke behoeftes’ van de toekomstige gebruiker. Van Dijk: ,,Als je daar echt rekening mee houdt, creëer je een omgeving waarin de bewoners zich thuis kunnen voelen. Zij worden daar blijer van en dat draagt tevens bij aan de waardering en ook de waarde van het vastgoed.”’